Paszporty roślin – wszystko co musisz o nich wiedzieć

Od 14 grudnia 2019 na terenie Unii Europejskiej, a co za tym idzie także w Polsce, zaczęły obowiązywać nowe przepisy w zakresie produkcji i obrotu materiałem roślinnym. Co to oznacza w praktyce? Jak zwykle w przypadku każdej znaczącej zmiany przepisów jest z tym sporo zamieszania i jeszcze więcej niejasności. Tak naprawdę o zmianie tego prawa mówiło się stosunkowo niewiele i tylko osoby zainteresowane roślinnymi tematami, wiedzą, że przepisy dotyczące sprzedaży roślin uległy zmianie. Co tak naprawdę się zmieniło? Czy utrudni to życie przeciętnemu miłośnikowi roślin doniczkowych? Jakich roślin dotyczą nowe przepisy? Co to w ogóle są te paszporty roślin i jak je zdobyć? W tym artykule postaramy się nieco rozjaśnić te kwestie.

Nowe prawo w zakresie zdrowia roślin

Tak oficjalnie nazwano zmianę przepisów dotyczących tzw. roślin przeznaczonych do sadzenia. Chodzi tu o zarówno o nasiona określonych gatunków roślin, jak i drzewa, krzewy, sadzonki, rośliny doniczkowe, korzenie, szczepy, bulwy, a nawet sadzeniaki ziemniaka. Zmiana przepisów odnosi się zarówno do produkcji określonych w przepisach rodzajów roślin, jak i obrotu roślinami oraz produktami roślinnymi. Nowe prawo stosuje się także w przypadku obrotu materiałem siewnym.

Kto wydaje paszporty roślin?

W wyjątkowych sytuacjach paszporty roślin będą wydawane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Zdecydowana większość paszportów jest jednak wydawana przez upoważnione do tego podmioty (osoby zajmujące się sadzeniem, produkcją i hodowlą roślin, które uzyskały w drodze egzaminu stosowne uprawnienia). Podmiot uprawiony do wydawania paszportów, zgodnie z przepisami powinien znać stosowne przepisy i dobre praktyki, mieć odpowiednią wiedzę i kompetencje do wydawania ocen, posiadać dostęp do sprzętów i urządzeń niezbędnych do dokonywania ocen, a także dysponować planem działania na wypadek stwierdzenia agrofagów podlegających regulacjom prawnym.

O tym kto dokładnie może się ubiegać o upoważnienie do wydawania paszportów roślin, jakie warunki trzeba spełniać, by posiąść stosowne uprawnienia, a także wszelkie istotne informacje o egzaminach, przykładowe pytania oraz miejsca, w jakich można uzyskać uprawnienia do wydawania roślinnych paszportów znaleźć można na stronie PIORiN

Paszporty roślin – o co w tym chodzi?

Choć możemy narzekać na kolejny utrudniający życie przepis, to jednak trzeba docenić prace unijnych urzędników, którzy już od dłuższego czasu zajmowali się nowelizacją przepisów w zakresie ochrony roślin. Przepisy te mają na celu ochronę upraw na terenie UE, a także lasów i publicznych oraz prywatnych terenów zielonych przed agrofagami. Ponadto nowe przepisy zwracają uwagę na ochronę różnorodności biologicznej i środowiska UE, a także ochronę jakości roślin i produktów roślinnych na terenie Wspólnoty. Znowelizowane przepisy mają zapewnić bezpieczeństwo żywności oraz pasz wytworzonych z roślin. W rozporządzeniu mowa także o zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i zdrowia zwierząt oraz szeroko pojętej ochrony środowiska.

Uprawnione do wydawania roślinnych paszportów osoby, na podstawie przepisów i posiadanej wiedzy, potwierdzonej stosownym certyfikatem, dokonują oceny, czy mające znaleźć się w obrocie rośliny, sadzonki i nasiona są wolne od agrofagów kwarantannowych. Jeśli okaże się, że na rynek omyłkowo trafiła skażona partia, na podstawie paszportu, szybko można zidentyfikować skąd pochodziła i podjąć stosowne środki bezpieczeństwa.

Podmioty, których dotyczą nowe przepisy

Obowiązkowi rejestracji podlegają podmioty profesjonalne zajmujące się hodowlą, sadzeniem, produkcją, uprawą, mnożeniem i utrzymaniem roślin, a także ich wprowadzaniem na rynek, przemieszczaniem na terytorium UE, udostępnianiem na rynku, przechowywaniem, gromadzeniem, przetwarzaniem oraz wysyłaniem.

Podmioty znajdujące się w obecnym rejestrze przedsiębiorców są automatycznie przeniesione do nowego rejestru, jednak muszą pamiętać, by do 14 marca 2020 roku zaktualizować swoje dane.

Według zmodernizowanych przepisów „prowadzenie sprzedaży roślin i osiąganie z tego tytułu korzyści finansowych, oznacza zaangażowanie profesjonalne”.

Co z amatorską hodowlą i sprzedażą roślin?

Jeśli rośliny kupujecie i hodujecie tylko na własny użytek, a od czasu do czasu nadwyżki roślinne rozdajecie znajomym, czy rodzinie problem roślinnych paszportów nie powinien wam zaprzątać głowy. Podobnie rzecz ma się, jeśli od czasu do czasu sadzonkę roślinną z własnej kolekcji wystawicie na lokalnej grupie sprzedażowej i umówicie się na sprzedaż bezpośrednią. Natomiast w  przypadku sprzedaży wysyłkowej przez Internet musicie dla swoich roślin pozyskać stosowne paszporty.

Warto także zwrócić uwagę na zapis mówiący o tym, że podmioty profesjonalne, które dostarczają wyłącznie i bezpośrednio użytkownikom ostatecznym niewielkie ilości roślin są zwolnione z obowiązku paszportowania sprzedawanych przez siebie roślin. W przypadku sprzedaży internetowej muszą oni jednak posiadać stosowne zezwolenia.

Poniżej prezentujemy przykładowy wzór roślinnego paszportu

wzor paszportu roslin

Co oznaczają poszczególne litery na etykiecie?

A – nazwa botaniczna rośliny/odmiany

B – dwuliterowy kod państwa członkowskiego (PL to oczywiście Polska) i numer rejestracyjny danego podmiotu

C – kod identyfikacyjny rośliny (może być uzupełniony kodem kreskowym, QR, hologramem, mikroprocesorem lub innym nośnikiem danych)

D – nazwa państwa pochodzenia

Wzór paszportu roślinnego został ujednolicony i obowiązuje we wszystkich krajach Unii Europejskiej.